Yapay zeka ile yazılan dilekçede atıf (künye) nasıl kontrol edilir

Lexara Hukuk Ekibi · Yayın: 3 Kasım 2026 · Güncelleme: 3 Kasım 2026

Yapay zeka ile hazırlanan bir dilekçe taslağında üç tür atıf bulunur: karar künyeleri, kanun maddeleri ve kararlardan aktarılan alıntılar. Üçü de mahkemenin ve karşı tarafın ilk kontrol edeceği yerlerdir ve üçünde de hata, biçimsel olarak kusursuz görünebilir.

Bu rehber, taslağı mahkemeye vermeden önce atıfları hangi sırayla ve hangi kaynaktan kontrol edeceğinizi anlatır. Künyenin neden uydurulabildiğini ve genel kontrol listesini ayrıca uydurma künye rehberinde ele aldık.

Sorumluluk neden sizde kalır

Türkiye Barolar Birliği'nin 2026 tarihli Avukatlar İçin Yapay Zeka Kullanımı Tavsiye Rehberi, yapay zeka çıktısının avukat denetiminden geçmeden mahkemeye, idareye ya da üçüncü kişilere sunulmamasını önerir. Rehbere göre uydurma bir içtihat ya da atıf sunulması, somut olayın özelliklerine göre mesleki özen yükümlülüğünün ağır ihlali sayılabilir.

Hâkim Türk hukukunu resen uygular (HMK m.33). Yine de dava dilekçesinde dayanılan hukuki sebeplerin gösterilmesi gerekir (HMK m.119/1-g) ve hatalı bir madde ya da karar atfı, dilekçenin bütününe duyulan güveni zedeler, karşı tarafa da kolay bir itiraz alanı açar.

TBB Yapay Zeka Kullanımı Tavsiye Rehberi (PDF)HMK m.119HMK m.33

Yedi adımlık kontrol sırası

Sıra önemlidir: önce atıfların tamamını çıkarırsınız, sonra her birini kaynağında bulursunuz, en son da dilekçedeki kullanım biçimini gözden geçirirsiniz. Böylece hiçbir atıf "sonra bakarım" diye taslakta kalmaz.

1. Atıfları ayrı bir listeye çıkarın. Taslaktaki her karar künyesini, her kanun maddesini ve tırnak içindeki her alıntıyı satır satır yazın. Bir atıf birden fazla yerde geçiyorsa hepsini işaretleyin.
2. Künyenin unsurlarını tamamlayın. Mahkeme ve daire, esas numarası, karar numarası ve karar tarihi birlikte olmadan künye doğrulanamaz. Unsuru eksik bir künyeyi tamamlayamıyorsanız dilekçeden çıkarın.
3. Kararı resmî ya da güvendiğiniz bir kaynakta bulun. Yargıtay kararları için Yargıtay Karar Arama, Danıştay kararları için Danıştay Karar Arama, bölge adliye ve ilk derece kararları için UYAP Emsal Karar Arama kullanılabilir. Bulduğunuz kaydın dairesi ve tarihi künyeyle uyuşmalıdır.
4. Alıntıyı karar metninde arayın. Tırnak içindeki cümle kararın kendi metninde kelimesi kelimesine geçmiyorsa ya tırnağı kaldırıp kendi ifadenizle aktarın ya da doğru cümleyi metinden alın.
5. Kararın sonucunu ve olay benzerliğini okuyun. Karar onama mı bozma mı, atfedilen önerme gerekçede mi yoksa yalnızca tarafların iddiasında mı geçiyor, uyuşmazlık sizin dosyanızla aynı nitelikte mi, bakın.
6. Kanun maddelerini resmî metinden kontrol edin. Madde numarası, fıkra ve bent, maddenin yürürlükte olup olmadığı ve son değişiklik tarihi mevzuat.gov.tr'deki güncel metinle karşılaştırılmalıdır; bağlayıcı metin Resmî Gazete'dedir.
7. Güncelliği kontrol edin. Atıf yaptığınız karardan sonra verilmiş bir genel kurul ya da içtihadı birleştirme kararı, ya da dayanılan maddenin değişmesi, eski bir kararın bugünkü değerini azaltabilir.

Yargıtay kararı nasıl bulunurDanıştay karar aramamevzuat.gov.tr

Kanun maddesi atıflarında özel dikkat

Karar künyesi kadar sık gözden kaçan hata, kanun maddesindedir. Taslaktaki madde numarası doğru olsa bile aşağıdaki durumlar atfı hatalı kılabilir:

• Fıkra ya da bent yanlış: madde doğru, ama dayanılan hüküm başka bir fıkrada ya da bentte.
• Madde değişmiş veya yürürlükten kaldırılmış: taslak, maddenin eski metnine dayanıyor.
• Kanun karışmış: aynı madde numarası başka bir kanunda farklı bir konuyu düzenliyor; kısaltma ya da kanun numarası yazılmadığında bu hata fark edilmez.
• Madde başlığı ile içerik uyuşmuyor: taslakta maddeye atfedilen içerik, maddenin başlığındaki konuyla ilgisiz görünüyor.

Taslakta dikkat edilmesi gereken işaretler

• Birden fazla künye aynı yılda ve birbirine çok yakın numaralarla verilmiş.
• "Yerleşik içtihat" denmiş ama tek bir karar gösterilmiş ya da hiç karar gösterilmemiş.
• Alıntı tırnak içinde ama hangi karardan alındığı yazılmamış.
• Aynı alıntı cümlesi birden fazla farklı karara atfedilmiş.
• Araç, atıf yaptığı kararın metnine ulaşmanızı sağlayan bir bağlantı ya da kayıt göstermiyor.

Lexara'da atıf kontrolü

Dilekçe Üretici taslağı veritabanından seçilen emsal kararlarla hazırlar; taslakta esas ve karar numarasıyla yazılmış künyeler ayrıca 11 milyondan fazla karardan oluşan veritabanında aranır ve Doğrulandı, Doğrulanamadı ya da Bilinmiyor olarak işaretlenir. Rozeti olmayan atıf denetlenmemiştir; Doğrulanamadı işaretli ya da rozetsiz künyeyi kaynağında bulmadan dilekçede bırakmayın. Derin araştırma raporlarında karşılığı bulunamayan esas ve karar numaralı künye rapordan çıkarılır.

Başka bir yerde yazılmış bir metindeki künyeleri de Claude bağlantısıyla Lexara arşivinde kontrol edebilirsiniz. Kanun maddelerinin güncel metnine mevzuat sayfalarından madde madde ulaşabilirsiniz. Arşivde bulunamayan künyeyi resmî kaynaktan ayrıca doğrulayın; dilekçeye girecek her kararı kaynağında bir kez okuyun.

Uydurma künye rehberiDilekçe yazma programıClaude bağlantısıMevzuat

Sık sorulanlar

Atıf kontrolü dilekçenin en sıkıcı ama en çok zaman kazandıran adımıdır. Lexara'nın hazır örneklerinde verilen kararların künyesini ve alıntısını kendiniz kontrol edebilirsiniz.