Hukuk için yapay zeka aracı seçerken nelere bakılmalı

Lexara Hukuk Ekibi · Yayın: 13 Eylül 2026 · Güncelleme: 24 Ekim 2026

Hukuk alanında yapay zeka araçlarının sayısı hızla artıyor ve tanıtım metinleri birbirine benziyor. Bir aracı seçerken belirleyici olan, vaat edilen hız değil; verdiği kararların bulunabilir, doğru ve güncel olup olmadığı ile müvekkil bilgisine nasıl davrandığıdır.

Aşağıdaki ölçütler, herhangi bir aracı değerlendirirken sağlayıcıya sorabileceğiniz ve kendiniz test edebileceğiniz sorulardan oluşuyor.

1. Künye nereden geliyor: modelden mi, veritabanından mı?

En temel soru budur. Karar künyesi, gerçek bir karar kaydından mı alınıyor, yoksa dil modeli tarafından metnin bir parçası olarak mı yazılıyor? Künyeyi model yazıyorsa biçimsel olarak doğru görünen ama var olmayan künyeler ortaya çıkabilir.

Sağlayıcıya sorun: gösterilen her kararın metnine ulaşabiliyor muyum, künye ile metin aynı kayıttan mı geliyor?

2. Atıflar doğrulanıyor mu, nasıl?

Künyenin var olması ile kararın gerçekten o iddiayı desteklemesi ayrı konulardır. İyi bir araç iki soruyu da ayrı ayrı ele alır ve doğrulanamayan bir atfı size göstermez ya da açıkça işaretler.

• Künyenin varlığı kontrol ediliyor mu?
• Atfedilen önermenin kararın metninde bulunup bulunmadığı kontrol ediliyor mu?
• Doğrulanamayan atfa ne oluyor: çıkarılıyor mu, işaretleniyor mu, yoksa olduğu gibi mi bırakılıyor?
• Bu kontrollerin ne kadar iyi çalıştığına dair bir ölçüm yayınlanmış mı?

3. Korpusun kapsamı ve güncelliği

Hangi mahkemelerin kararları var: Yargıtay ve Danıştay yanında bölge adliye mahkemeleri, Anayasa Mahkemesi, AİHM ve ilk derece kararları kapsama dahil mi? Toplam karar sayısı tek başına yeterli bir gösterge değildir; sizin çalıştığınız alanda yeterli karar olup olmadığını kendi sorularınızla deneyin.

Mevzuat tarafında soru, güncellemenin ne sıklıkla ve hangi kaynaktan yapıldığıdır. Değişmiş ya da yürürlükten kalkmış bir maddeye yapılan atıf, uydurma bir künyeden daha tehlikelidir, çünkü doğru görünür. Yakın zamanda değişen bir maddeyi sorarak aracın güncel metni kullanıp kullanmadığını test edebilirsiniz.

4. Gizlilik, KVKK ve yurt dışına aktarım

Araca yazdığınız sorular ve yüklediğiniz belgeler müvekkil bilgisi içerebilir. Karar vermeden önce aydınlatma metnini okuyun ve şu soruların açık bir cevabı olup olmadığına bakın:

• Sorgular ve belgeler hangi amaçlarla işleniyor ve ne kadar süre saklanıyor?
• Veriler yurt dışına aktarılıyor mu; aktarılıyorsa hangi alıcı gruplarına ve hangi hukuki dayanakla?
• Kişisel veriler işlenmeden önce maskeleniyor mu?
• Sorgular ve belgeler yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılıyor mu?
• Hesabınızı ve verilerinizi silme talebiniz nasıl karşılanıyor?

5. Kendiniz test edebiliyor musunuz?

En güvenilir değerlendirme, cevabını zaten bildiğiniz bir soruyla yapılır. Kendi dosyanızdan bir uyuşmazlığı yazın; dönen kararları kaynağında kontrol edin, künyelerin tamamının bulunup bulunmadığına ve kararların gerçekten sorunuzla ilgili olup olmadığına bakın.

Ücretsiz deneme ya da ücretsiz bir plan sunulup sunulmadığını, ölçüm sonuçlarının sınırlarıyla birlikte yayınlanıp yayınlanmadığını da not edin. Sınırlarını açıkça yazan bir ölçüm, sınırsız bir vaatten daha çok şey anlatır.

6. İş akışınıza uyuyor mu?

• UYAP ile birlikte çalışabiliyor mu, yoksa her dosya için bilgileri elle mi taşımanız gerekiyor?
• Araştırma dışında dilekçe veya sözleşme taslağı gibi işlerde de kullanılabiliyor mu ve bu taslaklardaki atıflar da aynı kontrollerden geçiyor mu?
• Çıktıları düzenleyebileceğiniz bir biçimde dışa aktarabiliyor musunuz?
• Fiyatlar ve plan kapsamları açıkça yazılmış mı, istediğiniz zaman iptal edebiliyor musunuz?

7. Türkiye Barolar Birliği'nin 2026 rehberi araç seçimi için ne öneriyor?

Türkiye Barolar Birliği, Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu'nca hazırlanan "Avukatlar İçin Yapay Zeka Kullanımı Tavsiye Rehberi"ni 2026'da yayımladı. Rehber belirli bir ürünü onaylamaz ya da yasaklamaz; avukatın kullandığı her aracın veri işleme, güvenlik, doğruluk ve denetim özelliklerini kendisinin bilmesini ve değerlendirmesini ister. Temel yaklaşımı, nihai hukuki değerlendirme ve sorumluluğun her durumda avukatta kalmasıdır.

Rehberin "güvenilir araç seçimi" ilkesine göre bir araç; yurt dışına ve üçüncü kişilere veri aktarımı, verinin nerede tutulduğu, güvenlik, verilerin model eğitimi için yeniden kullanılması, kayıt tutma, sözleşmesel güvenceler ve teknik denetlenebilirlik bakımından incelenerek seçilmelidir. Rehberin ekindeki tedarikçi soruları bu incelemeyi somut hâle getirir:

• Veri hangi ülkede ve hangi altyapıda işleniyor ve saklanıyor?
• Sorular, belgeler ve çıktılar model eğitimi ya da ürün geliştirme amacıyla kullanılıyor mu?
• Alt veri işleyenler kimler ve değiştiklerinde bildirim yapılıyor mu?
• Veriyi silme, dışa aktarma, kayıt ve denetim izi imkânları neler?
• Kişisel veri ihlali olursa bildirim süresi ve sorumluluk nasıl düzenlenmiş?
• Yurt dışına aktarım varsa hangi güvence mekanizması kullanılıyor?
• Hukuki veri kaynakları güncel, hukuka uygun ve doğrulanabilir mi?
• Hatalı çıktı, veri sızıntısı ya da hizmet kesintisinde düzeltme ve sorumluluk süreci nasıl işliyor?

8. TBB rehberine göre yapay zeka çıktısı nasıl doğrulanmalı?

Rehbere göre yapay zeka çıktısı avukat denetiminden geçmeden müvekkile, mahkemeye, idareye ya da üçüncü kişilere sunulmamalıdır. Uydurma bir içtihat ya da atıf sunulması, somut olayın özelliklerine göre mesleki özen yükümlülüğünün ağır ihlali sayılabilir. Rehber doğrulamayı şu alanlara ayırır:

• Mevzuat: madde numarası, yürürlük durumu, değişiklik tarihi ve uygulanabilirlik resmî kaynaktan kontrol edilir.
• İçtihat: esas ve karar numarası, tarih, daire veya kurul, karar sonucu ve olay benzerliği bağımsız bir kaynaktan doğrulanır.
• Vakıa: yapay zekanın eklediği her olay, tarih, kişi, tutar ve delil dosya içeriğiyle karşılaştırılır.
• Mantık ve strateji: çıktının müvekkil menfaatine, dava stratejisine, ispat yüküne ve usul ekonomisine uygunluğu değerlendirilir.
• İkinci göz: yüksek riskli dosyalarda başka bir avukatın kontrolü önerilir.

TBB Yapay Zeka Kullanımı Tavsiye Rehberi (PDF)TBB duyurusu

Lexara'nın 1–6. ölçütlere cevabı

Lexara'nın arama sonuçlarında karar künyesi veritabanındaki kayıttan gelir. Derin Araştırma raporlarındaki esas ve karar numaralı künyeler size gösterilmeden önce veritabanında aranır ve bulunamayan künye rapordan çıkarılır. Dilekçe Üretici taslaklarında esas ve karar numarasıyla yazılmış künyeler ayrıca veritabanında aranır ve Doğrulandı, Doğrulanamadı ya da Bilinmiyor rozetiyle işaretlenir; rozeti olmayan atıf denetlenmemiştir. Korpus 11,3 milyon karar ve 80 bin mevzuat belgesinden oluşur; kanun, KHK ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi metinleri haftalık olarak resmî kaynakla karşılaştırılır. Kullanıcı sorguları ve yüklenen belgeler model eğitiminde kullanılmaz.

Ölçüm sonuçlarımızı ve bu ölçümün sınırlarını Nasıl çalışır sayfasında yayınladık. UYAP Avukat Portalı ile birlikte çalışan tarayıcı eklentimiz yayındadır. Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin ayrıntılar KVKK aydınlatma metnindedir.

Nasıl çalışırUYAP eklentisiKVKK aydınlatma metni

Sık sorulanlar

Bu ölçütleri Lexara üzerinde de uygulayabilirsiniz: hazır örneklerde verilen kararların künyelerini ve alıntılarını kaynağında kontrol edin.